Zelf op onderzoek uit: de waarde van probleemgestuurd onderwijs

Peter Muris en Maarten Cox

Hoe leid je gezondheidszorgpsychologen op tot actieve behandelaars met een brede kijk op het aanpakken van psychische problemen? Met probleemgestuurd onderwijs, is het antwoord van de opleiding tot gezondheidszorgpsycholoog van de regio Rotterdam. Nadat in 2005 de Kind & Jeugdopleiding al overstapte op dit pedagogisch concept, voert ook de Volwassenen & Ouderenopleiding het dit jaar in. Hoofdopleider Peter Muris en waarnemend hoofdopleider en praktijkopleider Maarten Cox geloven in de meerwaarde van deze manier van kennisoverdracht: ‘Het gaat vooral om het aanleren van een attitude.’

Vragen en onderzoeken
‘Timmy is vijf jaar. Overdag is hij een vrolijk ventje, maar elke avond gaat het mis wanneer hij naar bed moet...’ Zo kan een casus beginnen die deelnemers aan de GZ-opleiding in het kader van probleemgestuurd onderwijs krijgen voorgelegd. ‘Door vrij te associëren inventariseren de deelnemers wat ze al weten van de symptomen,’ schetst Muris. ‘Ze bedenken wat de diagnose zou kunnen zijn, maar ook wat ze nog niet weten en dus moeten opzoeken.’ Op basis van die brainstorm formuleert de groep een aantal vragen - waar komt het vandaan? waar ligt de grens tussen normaal en abnormaal? wat is een goede aanpak? - waarmee vervolgens iedereen zelf op onderzoek uitgaat: op internet, in wetenschappelijke tijdschriften, bij deskundigen. De week daarna komt de ‘oogst’ op tafel en worden de vragen beantwoord.

Detectives aan het werk
Uit onderzoek is bekend dat leerstof opgedaan via probleemgestuurd leren beter blijft hangen dan klassiek leeswerk. Nog belangrijker vinden de hoofdopleiders dat ze op deze manier een actieve houding uitlokken. ‘Niet achterover leunen, maar jezelf profileren en presenteren,’ vat Cox samen. Hoewel het de een meer aanspreekt dan de ander, hebben de gestelde uitdagingen op de meesten inderdaad dat effect. ‘Als ware detectives gaan ze op onderzoek uit. Ze vinden het leuk om te zoeken en raken gaandeweg steeds verder geïnteresseerd.’ In de portfolio’s die ze bijhouden van de resultaten is te zien dat ze er vaak veel werk van maken. ‘Ik steek er dus zelf ook nog wel eens wat van op,’ vult Muris aan.

Een scala aan instrumenten
Het effect van probleemgestuurd onderwijs strekt, hopen de opleiders, natuurlijk verder dan de leerperiode. Muris gaat het vooral om het besef dat je een probleem op verschillende manieren kunt benaderen. ‘Je leert hiervan dat er allerlei bronnen beschikbaar zijn. Bijvoorbeeld niet alleen een protocol, maar ook boeken en artikelen die daarop kritiek geven of andere opties beschrijven. Zo leer je goede instrumenten te vinden en te ontdekken welk het meest effectief is.’ Cox wil dat de toekomstige gezondheidszorgpsychologen met name hun actieve attitude meenemen naar de werkomgeving: ‘Het is belangrijk dat jonge Gz-psychologen in staat zijn zelf antwoorden op vragen te vinden. Dat is precies wat wij in de instellingen van ze verwachten.’

Gezondheidszorgpsychologen die opgeleid worden in de regio Rotterdam volgen probleemgestuurd onderwijs: zij krijgen casussen voorgelegd en gaan zelf op zoek naar oplossingen. Het is een motiverende manier van studeren, waarmee zij bovendien een actieve beroepshouding aanleren die precies aansluit bij wat er in de praktijk van Gz-psychologen verwacht wordt.

> GZ-opleiding